ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്; പുരസ്കാരം അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ഐസ്ക്യൂബ് ഒബ്സർവേറ്ററിയിലൂടെയുള്ള ന്യൂട്രിനോ വേട്ടയ്ക്ക്

സ്റ്റോക്ക്ഹോം: 2026-ലെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ പുരസ്കാരം പ്രമുഖ ബെൽജിയൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്. അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ന്യൂട്രിനോ ഡിറ്റക്ടറായ ഐസ്ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും നൽകിയ നേതൃത്വത്തിനും പ്രപഞ്ചത്തിലെ അതിതീവ്ര ഊർജ്ജമുള്ള അസ്ട്രോഫിസിക്കൽ ന്യൂട്രിനോകളെയും അവയുടെ ഉത്ഭവ കേന്ദ്രങ്ങളെയും കണ്ടെത്തിയതിനുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ പരമോന്നത അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. നിലവിൽ അമേരിക്കയിലെ വിസ്കോൺസിൻ-മാഡിസൺ സർവകലാശാലയിൽ പ്രൊഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം.

1944 മാർച്ച് 23-ന് ബെൽജിയത്തിൽ ജനിച്ച ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസൻ 1980-കളുടെ അവസാനം മുതൽ തന്നെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ അന്റാർട്ടിക് മഞ്ഞുമലകൾക്കുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താനുള്ള ഗവേഷണങ്ങളിൽ സജീവ സാന്നിധ്യമാണ്. കണ്ടെത്താൻ അതീവ പ്രയാസമുള്ള കണികകളെ തിരിച്ചറിയാൻ ഐസ്ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സാധിച്ചു.

പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിഭാസങ്ങളായ സൂപ്പർമാസ്സീവ് തമോഗർത്തങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്ഫോടനമായ സൂപ്പർനോവ എന്നിവയിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന അതിവേഗ ന്യൂട്രിനോകളെ വിജയകരമായി കണ്ടെത്താൻ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ശാസ്ത്രസംഘത്തിന് സാധിച്ചിരുന്നു. പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന പുതിയൊരു നിരീക്ഷണ മേഖലയായ ന്യൂട്രിനോ അസ്ട്രോണമിക്ക് വഴിതുറന്നതും ഈ കണ്ടെത്തലുകളാണ്.

കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ (2025) ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ ജോൺ ക്ലാർക്ക്, മൈക്കൽ എച്ച്. ഡെവോറെറ്റ്, ജോൺ എം. മാർട്ടിനിസ് എന്നിവർക്കായിരുന്നു ലഭിച്ചത്. മാക്രോസ്കോപ്പിക് ക്വാണ്ടം മെക്കാനിക്കൽ ടണലിങ്, ഇലക്ട്രിക് സർക്യൂട്ടിലെ എനർജി ക്വാണ്ടൈസേഷൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർണായക കണ്ടെത്തലുകളായിരുന്നു അവരെ പുരസ്കാരത്തിന് അർഹരാക്കിയത്.

1901-ൽ ആരംഭിച്ച ഭൗതികശാസ്ത്ര നൊബേൽ പുരസ്കാരം ഇതുവരെ 119 തവണകളിലായി 230 ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, ഈ വർഷത്തെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം അമേരിക്കൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ ഡൈസറോത്ത്, ജർമൻ ഗവേഷകരായ പീറ്റർ ഹെഗെമാൻ, ജോർജ് നാഗൽ എന്നിവർക്ക് കഴിഞ്ഞ ദിവസം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ലൈറ്റ്-ഗേറ്റഡ് അയോൺ ചാനലുകളെയും ഒപ്റ്റോജെനറ്റിക്സിനെയും കുറിച്ചുള്ള സുപ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾക്കാണ് ഇവർ പുരസ്കാരം പങ്കിട്ടത്. മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിൽ വികാരങ്ങളും ഓർമ്മകളും എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നുവെന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പഠനങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്ന ഗവേഷണമാണ് ഇവരുടേത്.