മഹീന്ദ്ര & മുഹമ്മദ് എങ്ങനെ മഹീന്ദ്ര & മഹീന്ദ്ര ആയി? മഹീന്ദ്ര ഗ്രൂപ്പിനു പിന്നിലെ ആ അപൂര്വ സൗഹൃദത്തിന്റെ കഥ നിങ്ങള്ക്ക് അറിയുമോ?
ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യൻ വാഹന വിപണിയിലെ കരുത്തരായ മഹീന്ദ്ര ഗ്രൂപ്പിന്റെ (M&M) ലോഗോ നമ്മളേവർക്കും സുപരിചിതമാണ്. എന്നാൽ ‘മഹീന്ദ്ര & മഹീന്ദ്ര’ എന്ന ആ പേരിന് പിന്നിൽ ഇന്ത്യാ-പാക് വിഭജനത്തിന്റെ നോവിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രവും, അക്കാലത്തെ ഒരു ‘പ്രായോഗിക ബുദ്ധി’യുടെ കഥയുമുണ്ടെന്ന് എത്രപേർക്കറിയാം?
1945-ൽ പഞ്ചാബിലെ ലുധിയാനയിലാണ് ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ തുടക്കം. കൈലാഷ് ചന്ദ്ര മഹീന്ദ്രയും (K.C. Mahindra) സഹോദരൻ ജഗദീഷ് ചന്ദ്ര മഹീന്ദ്രയും (J.C. Mahindra) ചേർന്ന് ഒരു സ്റ്റീൽ ട്രേഡിംഗ് കമ്പനി ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ അവർ രണ്ടുപേർ മാത്രമായിരുന്നില്ല, ഉറ്റ സുഹൃത്തായ മാലിക് ഗുലാം മുഹമ്മദും (Malik Ghulam Mohammed) അവർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. അങ്ങനെ ആ സംരംഭത്തിന് ‘മഹീന്ദ്ര & മുഹമ്മദ്’ എന്ന് പേരിട്ടു.
എന്നാൽ 1947-ലെ ഇന്ത്യാ-പാക് വിഭജനം ആ ബിസിനസ്സ് കൂട്ടുകെട്ടിനെയും ബാധിച്ചു. പങ്കാളിയായിരുന്ന ഗുലാം മുഹമ്മദ് പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് കുടിയേറാൻ തീരുമാനിച്ചു. വെറുമൊരു കുടിയേറ്റമായിരുന്നില്ല അത്; പാകിസ്ഥാന്റെ ആദ്യ ധനമന്ത്രിയായും പിന്നീട് ഗവർണർ ജനറലായും അദ്ദേഹം മാറി. മുഹമ്മദ് കമ്പനി വിട്ടതോടെ പേരുമാറ്റുക എന്നത് അനിവാര്യമായി.
ഇവിടെയാണ് രസകരമായ ആ സംഭവം നടന്നത്. കമ്പനിയുടെ പേര് മാറ്റുമ്പോൾ നിലവിലുള്ള ലോഗോയും ചുരുക്കപ്പേരും (M&M) നിലനിർത്താൻ മഹീന്ദ്ര സഹോദരന്മാർ ആഗ്രഹിച്ചു. അതിനൊരു വലിയ കാരണമുണ്ടായിരുന്നു; അപ്പോഴേക്കും കമ്പനിയുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ‘M&M’ എന്ന് അച്ചടിച്ച ധാരാളം ലെറ്റർഹെഡുകളും ഇൻവോയ്സുകളും സ്റ്റേഷനറികളും സ്റ്റോക്കുണ്ടായിരുന്നു. പുതിയ പേരിനായി ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വലിയ സാമ്പത്തിക നഷ്ടമുണ്ടാക്കും.
അങ്ങനെ, അച്ചടിച്ചു വെച്ച കടലാസുകൾ പാഴാക്കാതിരിക്കാനും, ‘M&M’ എന്ന ബ്രാൻഡ് ഐഡന്റിറ്റി നിലനിർത്താനും വേണ്ടി അവർ കമ്പനിയുടെ പേര് ‘മഹീന്ദ്ര & മഹീന്ദ്ര’ എന്നാക്കി മാറ്റി. മഹീന്ദ്ര ഗ്രൂപ്പ് ചെയർമാൻ ആനന്ദ് മഹീന്ദ്ര തന്നെ വിവിധ വേദികളിൽ ഇക്കാര്യം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പിന്നീട് ചരിത്രമാണ്. 1947-ൽ വില്ലീസ് ജീപ്പുകൾ ഇന്ത്യയിൽ അസംബിൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് തുടങ്ങിയ അവർ, 1961-ൽ ട്രാക്ടർ നിർമ്മാണത്തിലേക്കും പിന്നീട് സാങ്കേതികവിദ്യ, ടൂറിസം, ധനകാര്യം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലേക്കും പടർന്നുപന്തലിച്ചു. വിഭജനം രാജ്യങ്ങളെ വേർപിരിച്ചെങ്കിലും, മഹീന്ദ്ര സഹോദരന്മാരും ഗുലാം മുഹമ്മദും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം അതിർത്തികൾക്കപ്പുറവും തുടർന്നിരുന്നു എന്നത് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മനോഹരമായ ഏടാണ്.
